Tajemnice Warszawy » Zabytki

Katastrofa Smoleńska, cz. 4 – Pogrzeb Prezydenta Kaczorowskiego

Grzesiek — Sat, 25 Sep 2010 16:18:26 +0000

To już czwarta część reportażu dotyczącego katastrofy pod Smoleńskiem. Tym razem prezentuję zdjęcia z pogrzebu ostatniego prezydenta II Rzeczypospolitej Ryszarda Kaczorowskiego.

Ceremonia miała miejsce 19 kwietnia br. w Archikatedrze św. Jana. Całość była transmitowana przez telebim ustawiony na Placu Zamkowym. Następnie przez ów plac przejechał kondukt żałobny z ciałem Pana Prezydenta.

Ryszard Kaczorowski był ważną postacią dla Polski, ostatni prezydent II Rzeczypospolitej, który przekazał insygnia urzędu Lechowi Wałęsie, cementując w ten sposób związek i tradycję przedwojennego państwa z obecnym. Po ustąpieniu z urzędu do końca życia patronował wydarzeniom patriotycznym, był pogodny i potrafił przekazać młodym ludziom ideały swojego pokolenia.

Prezydent Ryszard Kaczorowski przemawiający w trakcie ceremonii przyznania tytułu Doktora Honoris Causa UKSW /www.forumakad.pl/archiwum/2008/04/04_kronika.html

Został odznaczony m.in. przez Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego doktoratem honoris causa (byłem zaproszony na to wydarzenie, jako delegat społeczności studenckiej) na początku 2008 roku. Ceremonia odbyła się na Zamku z udziałem najważniejszych dla państwa polityków.

Zginął 10 kwietnia br. w trakcie podróży na państwowe obchody 70-lecia Zbrodni Katyńskiej.

Katastrofa Smoleńska, cz. 2 – Trakt Królewski

Grzesiek — Sat, 25 Sep 2010 13:13:09 +0000

To już drugi post o Katastrofie w Smoleńsku, tym razem już będą zdjęcia z Warszawy. Z Wrocławia wróciliśmy w niedzielę, 11 kwietnia w godzinach popołudniowych, udaliśmy się wieczorem przed Pałac Prezydencki, aby zapalić znicze i złożyć kwiaty. Atmosfera tego miejsca i tych dni wymagała zrobienia dokumentacji fotograficznej dla przyszłych pokoleń.

Przepraszam za kiepską jakość niektórych zdjęć, ale używałem pożyczonego aparatu i nie wiedziałem jakie ustawienia dawać do jakich warunków. Zapraszam do obejrzenia reportażu.

Plac Piłsudskiego… raz jeszcze…

Grzesiek — Thu, 12 Nov 2009 14:03:45 +0000

Znowu się zaczyna… jest kolejny pomysł na rewitalizację Placu Piłsudskiego. Po tym jak kilka lat temu Prezydent Warszawy pogrzebała plany jego odbudowy (wycofanie się podpisanej umowy z firmą budowlaną, przykrycie piaskiem piwnic, a miasto za wcześniej prowadzone prace zapłaciło niemałą sumkę), grupa miłośników Warszawy z Forum Rozwoju Warszawy przypomniała ten temat.

Koncepcja jest słuszna, trzeba zabudować Plac, odtwarzając jego historyczną zabudowę. Zważywszy, że to właśnie w jego murach po raz pierwszy złamano szyfr Enigmy.

Projektanci policzyli też, ile inwestycja może kosztować. – Na razie to tylko wstępne szacunki. Biorąc pod uwagę obecną sytuację na rynku, to, naszym zdaniem, mogłaby pochłonąć ok. 155 mln zł – mówi Weszczak.

Czy koncepcja zagospodarowania placu Piłsudskiego przygotowana przez młodych architektów ma szansę na realizację? – W odbudowie Pałacu Spowinna uczestniczyć instytucja publiczna, a nie komercyjna firma. Przede wszystkim dlatego, że plac Piłsudskiego to przestrzeń o symbolicznym znaczeniu dla warszawiaków – uważa Tomasz Andryszczyk, rzecznik ratusza.

O rekonstrukcję Pałacu Saskiego od lat walczą społecznicy z Zespołu Opiekunów Kulturowego Dziedzictwa Warszawy. – Pałac to symbol II Rzeczpospolitej. Jego odbudowa to jednak nie problem finansowy, ale po prostu brak woli politycznej. Pani prezydent już dawno pogrzebała tę inwestycję – komentuje Tomasz Markiewicz, przewodniczący stowarzyszenia.O odbudowie Pałacu Saskiego mówi się już od lat 70. Jeden z projektów zakładał rekonstrukcję budynku jednocześnie z pałacem Bruhla. W odtworzonym Saskim swoją siedzibę chciał też mieć Narodowy Bank Polski.

Na przykładzie powyższego cytatu z Życia Warszawy widzimy, że ta inwestycja nie będzie wcale droga. Przypomnijmy, że jeszcze nie tak dawno temu ucięto wydatki na inwestycje… po czym kilka miesięcy później Prezydent przyznała pierwsze premie swoim urzędnikom – około 80 milionów.

To może przeznaczmy te pieniądze na administrację, żeby się urzędnicy nie trzymali kilkunastu urzędów w centrum Warszawy, ale przenieśli się w jedno, a dobre. Pałac na ratusz by się nadawał wyśmienicie.

Jednym słowem… nic nowego. Przed 2006 ponad fundamentami rosły drzewa, przynajmniej ładniej to wyglądało, niż teraz…

22 akcja GTWB – Miejskie kontrasty

Grzesiek — Sat, 08 Aug 2009 22:14:05 +0000

To jest pierwszy od jakiegoś czasu felieton w ramach akcji Grupy Trzymającej Warszawskie Blogi. Trzeba przyznać, że ostatnio zaniedbałem pisanie, jeśli nie powiedzieć, że własnego bloga. Na szczęście już można czytać wiele nowości. Zatem do dzieła:)Warszawa obecnie jest jednym z szybciej modernizujących się miast. Słyszymy o wielu remontach, renowacjach czy budowach. Widzimy to nieraz na każdej ulicy. Skutek nieraz jest zabawny, ale może nie napiszę o co chodzi -zobaczcie sami

Kilka dni temu wracałem z angielskiego, moja szkoła mieści się przy Alei Solidarności. Jest to chyba najbardziej remontowane miejsce w Warszawie. Następnie szedłem piechotą do centrum, jednak troszkę inaczej niż po linii prostej.

Niedawno ściągnęli płachtę z reklamami z jednego z bloków przy wspomnianej ulicy. Efekt ciekawy, nowa elewacja -ale bardzo kontrastuje z otoczeniem. O dziwo architektura jest bardzo podobna, ale stopień zniszczenia elewacji różny…

Tuż obok remontuje się także Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Elewacja przesuwanej za komuny świątyni (tak, bo się zachciało ulicę poszerzać -za mało imponująca była jako dzieło ludu pracującego miast i wsi) pokryta została ciepłymi barwami, bardzo ładnie będzie wyglądać zwłaszcza w zimowe szarości. Ale w słoneczne dni najlepiej! Kończone są ostatnie prace konserwatorskie. Wszystkie rzeźby pieczołowicie odrestaurowano, pozostała jednak siatka ochronna. Boczne ściany czekają jeszcze na odnowę, a to już za chwilę.

Równolegle do Alei Solidarności biegnie ulica Elektoralna. Południową jej stronę stanowią osiedla bloków, a północną kamieniczki i pałace. Uwagę zwróciłem na jeden z pałacyków. Elewacja korpusu jest odnowiona, a skrzydła są zaniedbane. Szkoda.

Znajdująca się dalej Senatorska jest tak samo kontrastowa. Część budynków ma odnowione powierzchnie, jednak nie wszystkie. Potrzeba jeszcze wiele pracy. Na pewno ulica byłaby bardziej atrakcyjna gdyby uporządkowano wreszcie ruch na Placu Teatralnym. Sprawa podziemnego parkingu ciągnie się wiele lat, niestety mało jest w tym celu robione

Na powyższej fotografii widzimy uporządkowany plac pełen zieleni i będący atrakcyjnym miejscem do spacerów. Szkoda, że nie jest remontowany. Bliskość Salonu Warszawy i Placu Piłsudskiego, a co ważniejsze Ulicy Marszałkowskiej podniesie atrakcyjność tego miejsca. Także Krakowskie Przedmieście ze swoim zabytkowym charakterem wpływać będzie pozytywnie na otoczenie. Poczekamy, zobaczymy.

Warszawa to miasto kontrastów. Nie chciałem wszystkich pokazywać, bo to zrobią uczestnicy akcji bardzo profesjonalnie.

A tak jeszcze przy okazji. To jest pierwszy post na Grupę z mojego nowego bloga (zostanie on także napisany na starym). Bardzo proszę o aktualizację linków na swoich stronach. Niech nowy blog będzie szybciej wypromowany

Piwnice Starego Miasta

Grzesiek — Tue, 04 Aug 2009 20:44:20 +0000

TVN Warszawa podało informację o uruchomieniu strony internetowej na której będzie można zapoznać się ze stanem remontów staromiejskich piwnic. Można na niej znaleźć informacje dotyczące postępu w realizacji prac, lokalizacji, partnerów oraz jednostek miejskich uczestniczących w projekcie -czytamy na stronie internetowej.
Strona piwnice.um.warszawa.pl będzie informować o renowacji piwnic w obiektach przy ulicach: Jezuicka 4, Boleść 2, Rynek Starego Miasta 2, Rynek Starego Miasta, 28-42 i Brzozowa 11/13. Serwis da szansę porównać stan piwnic sprzed remontu i po nim.

Wszystkie piwnice zostaną zaadoptowane na cele kulturalne. Przy Brzozowej zaplanowano Centrum Interpretacji Zabytku. Znajdzie się stała Wystawa Historii Odbudowy Starego Miasta oraz punkt informacyjny, gdzie będzie można zasięgnąć informacji na temat wydarzeń kulturalnych. Ponadto będzie tam prowadzona sprzedaż biletów na imprezy i wydarzenia kulturalne odbywające się w adaptowanych piwnicach.

Remont to część większego projektu, jakim jest utworzenie Szlaku Kulturalnych Piwnic Starego Miasta, która ma przybliżyć zwiedzającym historię powstawania, zniszczenia i odbudowy starówki, umożliwić im poznanie oryginalnych fragmentów historycznych budowli. Ścieżka turystyczna ma podnieść atrakcyjność oferty kulturalnej Starego Miasta i pokazać je jako miejsce tętniące życiem kulturalnym, interesujące nie tylko dla turystów.

Realizację projektu zaplanowano na lata 2008-2011 będzie kosztowała prawie 9 mln euro. Koszty podzieliły między siebie miasto stołeczne Warszawa i Norweski Mechanizmu Finansowy.

TVN Warszawa

Letni spacer

Grzesiek — Tue, 04 Aug 2009 00:23:48 +0000

Nastało lato. Warszawa jest zupełnie inna o tej porze roku, część osób wyjechała, na ulicach jakoś puściej. Mniej także tego zabiegania.

Spacery po mieście są atrakcyjniejsze, już nie trzeba jeździć tu w sprawach uczelnianych czy innych takich. Jak się pojedzie to w jednym celu, by pozwiedzać.

1 sierpnia minęła 65 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Nie obyło się bez uroczystości, nastrój powstańczy widać w całym mieście. Lato to także okres szczególnej aury. Już od jakiegoś czasu mam takie lekkie zboczenie, w niedzielny wieczór chodzę na nabożeństwo do jednego z piękniejszych warszawskich kościołów.

Kościół ewangelicko-augsburski pod wezwaniem Św. Trójcy został zbudowany pod koniec XVIII wieku, po II Wojnie Światowej zrekonstruowano go bardzo dokładnie. W środku panuje kameralna atmosfera, a na dodatek przez liczne witraże widać zbliżającą się noc. Dlatego właśnie lubię tam przychodzić wieczorem.

Po nabożeństwie udałem się na starówkę. Mieszkańcy chyba sobie upodobali przechadzki w tamto miejsce. Ludzi było wszędzie pełno

Park Saski zimą

Grzesiek — Thu, 19 Feb 2009 16:49:00 +0000

Kilka dni temu postanowiłem wybrać się na przechadzkę do Parku Saskiego. Dopiero co spadł śnieg, pogoda również ciekawa. Aparat na tryb ze śniegiem i robimy fotki

Czytelnicy mego bloga zauważyli, że wielokrotnie pisałem o potrzebie odbudowy Pałacu Saskiego. Niestety zasypanie podziemi pogrzebało również plany tej odbudowy. Widać tu przynajmniej wolę Ratusza, nic się nie zrobiło w tym celu. Pieniądze miejskie przeznacza się na czasem niepotrzebne i drogie inwestycje, nieraz kontrowersyjne, a szkoda na dobra kultury. I to takie, które mogłyby ożywić tę część Śródmieścia.

Powróciliśmy do stanu sprzed 2006 roku. Niestety obecnie ten teren wygląda fatalnie. Na wiosnę trawa urośnie, ale co z tego. Latem 2006 roku mieliśmy przynajmniej tam drzewka, dziś będzie kolejny pusty fragment przestrzeni. Moim zdaniem place powinny być naszpikowane trawnikami, ścieżkami, małą architekturą, a nie -płyta marmurowa aż po horyzont.

Msza trydencka i kościół benonitów

Grzesiek — Sat, 07 Feb 2009 13:43:00 +0000

W tej, oświetlonej na żółto Świątyni co niedzielę, o 10.00 odbywają się Msze Święte w nadzwyczajnym już rycie trydenckim. Zanim jeszcze Benedykt XVI przywrócił używany w kościele rzymskokatolickim od Soboru Trydenckiego ryt, odprawiano tam liturgię według tych zasad.Czym się różni ryt trydencki od współczesnej mszy „posoborowej”. Przede wszystkim językiem używanym w liturgii jest łacina, ksiądz odprawia tyłem do wiernych i w mniejszym stopniu się do nich zwraca. Brak jest zawołań do modlitw (dlatego trzeba zwracać uwagę na to, co się dzieje), modlitwy są oczywiście w języku łacińskim. Kazanie jest tylko po polsku. Msza jest bardziej mistyczna.

Budowę małej świątyni rozpoczęto w 1646 r. przy ulicy biegnącej na tyłach wschodniego bloku zabudowy rynku Nowego Miasta. Konsekracja nastąpiła w 1649 r. Nie wiadomo kto był autorem projektu kościoła, istnieje jednak prawdopodobieństwo, że pewnym pierwowzorem mógł być staromiejski kościół jezuitów

W 1787 roku król Stanisław August dał świątynię w posiadanie redemptorystom. W tym samym roku osiedlił się przy kościele św. Benona Klemens Hofbauer z kilkoma zakonnymi współbraćmi. W ten sposób powstała niezwykle dynamiczna wspólnota redemptorystów, zwana potocznie od nazwy kościoła „Benonitami”.

Przy kościele rozwinął się ośrodek duszpasterski, a także społeczno-wychowawczy. Trwała tzw. „permanentna misja”, nieustanna adoracja Najświętszego Sakramentu. Spowiedzi słuchano od 5 rano do późnych godzin wieczornych. Codziennie dbano o piękną i uroczystą oprawę liturgii. Zdarzało się, że podczas mszy św. w ciągu tygodnia grała kilkudziesięcioosobowa orkiestra. W czasach zaboru pruskiego wspólnota redemptorystów wywierała taki wpływ na Warszawę, że całe miasto ogarnęła ogromna pobożność, przechodząca niekiedy w dewocję.

Przy kościele rozwinęły się też szkoły, sierociniec i ośrodek charytatywny.

Po objęciu kościoła przez redemptorystów przeprowadzono w nim dwie zasadnicze modyfikacje: w latach 1788-89 zbudowany został podłużny, dwupiętrowy budynek klasztorny, nieco zaś później w latach 1801-02 powstała kaplica dedykowana Zbawicielowi Świata.

Niestety w 1808 r. redemptoryści zostali wypędzeni. Kościół i klasztor przeszły na własność państwa. Początkowo zorganizowano w nim magazyny, potem była tam cerkiew prawosławna. W 1822 r. budynek przestał pewłnić funkcje sakralne i został przekształcony w fabrykę noży.

Już w 1938 r. podjęto starania na rzecz przywrócenia kościołowi dawnych funkcji. Niestety podczas Powstania Warszawskiego został on zniszczony.

Po wojnie władze państwowe zadecydowały, że ruiny kościoła św. Benona będą służyć jako pracownia rzeźbiarska. Starania prowadzone przez redemptorystów były bezskuteczne aż do 1955 r. Ostatecznie kościół św. Benona odbudowano ściśle według pierwotnej formy architektonicznej, a prymas Polski kard. Stefan Wyszyński poświęcił go 22 czerwca 1958 roku. Było to dokładnie w 150 rocznicę usunięcia Redemptorystów-Benonitów z Warszawy w 1808 roku.

Wystrój wnętrza zrealizowano w latach 1977-78 według projektu Zbigniewa Wolaka. We wnętrzu kościoła uwagę zwraca jego prostota i ciekawe połączenie baroku z nowoczesnością. Warto zobaczyć kaplicę Matki Bożej Nieustającej Pomocy z ołtarzem w formie drzewa życia oraz zabytkowe rzeźby drewniane.

Dziś na mszach trydenckich możemy spotkać tam znane osoby: polityka Marka Jurka czy prezentera pogody Marka Horczyczaka.

Zobacz: strona internetowa kościoła

Miedziany dach Archikatedry św. Jana

Grzesiek — Mon, 26 Jan 2009 17:30:00 +0000

Czy zastanawialiście się, dlaczego odbudowane kościoły po II wojnie światowej posiadają miedziane dachy? Mimo, że przed 1939 rokiem tylko jeden zabytkowy budynek (Pałac pod Blachą) był takim dachem pokryty.

Dzięki Janowi Zachwatowiczowi możemy dziś chodzić na spacery po Starym Mieście. W 1945 przedstawił koncepcję odbudowy zabytkowych dzielnic, wykraczających sporo poza późniejszą odbudowę.

Odbudowując katedrę nadał jej dość swobodną formę gotyku nadwiślańskiego (przedłużono wnętrze o zachodnie przęsło w miejsce rozebranego przyziemia wieży), dachy miały być kryte dachówką. Był to w czasach PRL materiał deficytowy, mało kto go produkował, jeżeli już to był kiepskiej jakości, nierzadko trzeba było zrywać ją z dachów istniejących już budynków, by zainstalować w innym miejscu. W 1970 prymas Stefan Wyszyński podejmuje decyzję o pokryciu dachu blachami miedzianymi, ówczesny konserwator zabytków, Lech Krzyżanowski aprobuje tę decyzję.

„Bryła katedry z jej ogromnym dachem stanowi dominantę całego Starego Miasta. Wszystkie źródła stwierdzają, że pierwotnie katedra miała pokrycie dachówkowe. Dachówką kryty był również odbudowywany obecnie Zamek Królewski. (…) Piszę ten list zrospaczony”

apelował Zachwatowicz w liście do prymasa

„Uznając motywy pana profesora podyktowane postulatami stylu i charakteru Starego Miasta, w które wpisana jest odbudowa katedry, wsparte nadto wielką miłością wobec odtworzonego zabytku pragnę jednak zająć stanowisko odmienne, podyktowane względami praktycznymi: dach pokryty dachówką, nawet najlepszego gatunku, o co tak trudno, wymaga ciągłych remontów, bardzo kosztownych na tak stromym zabytku. Trudno jest zabezpieczyć przechodniów przed spadającymi dachówkami. Jestem zdania, że mocna zielona plama katedry korzystnie zagra na tle czerwonych dachów Starego Miasta i Zamku. Sądzę, że pan profesor doceni moje stanowisko pozytywnie, bo swej troski o zabytki dowiodłem przy regotycyzacji katedry gnieźnieńskiej i odbudowie katedry warszawskiej”

odpowiedź Prymasa Wyszyńskiego

Niestety dalsza walka skazana była na przegraną. Miedziane dachy pokryły już coraz większą ilość kościołów, z czasem patynując zmieniły kolorystykę budynków.

Bibliografia:
R. Kunkel, Architektura gotycka na Mazowszu, Warszawa 2006.
J. S. Majewski, 20. rocznica śmierci Jana Zachwatowicza, bój profesora o zachowanie dachów katedry, http://miasta.gazeta.pl/warszawa/1,34860,1624295.html
Zdjęcia własne

Cmentarz żydowski przy Okopowej

Grzesiek — Sat, 27 Dec 2008 01:46:00 +0000

Omawiając historię Żydów warszawskich wspomniałem o powstaniu cmentarza przy ulicy Okopowej. Dziś zamieszczę zdjęcia.

Nekropolia ta powstała w roku 1806, natomiast pierwszy pogrzeb miał miejsce w 1807. Zajmuje powierzchnię 33.6 ha, a liczbę pochówków ocenia się na 200 tysięcy. Jest to zatem jedna z największych, czynnych nekropolii żydowskich na świecie.

Zobacz także: Cmentarz żydowski w Warszawie

Zamek Królewski w latach 1939-45

Grzesiek — Fri, 21 Nov 2008 18:26:00 +0000

Kiedy 12 września 1939 roku Warszawa została zamknięta pierścieniem znacznie wzrosła intensywność działania artylerii i lotnictwa. Pomimo znacznych zniszczeń miasta do 17 września Zamek i cała okolica Starego Miasta nie zostały uszkodzone.

Tego dnia rozpoczęło się intensywne bombardowanie pociskami zapalającymi. Spalił się dach nad Katedrą, kilka budynków przy ulicy Piwnej oraz dom przy Jezuickiej 6. Ostrzeliwanie prowadzono także z rejonu Grochowa. W jednej z gazet zamieszczono fotografię Hitlera obserwującego zniszczenia przez lornetkę z jednej z wierz kościoła na Gocławku. Celem ostrzału był Zamek Królewski, Hitler osobiście wydał rozkaz zniszczenia polskiej państwowości.

Na Zamku zapaliły się dachy, najpierw skrzydło wschodnie, następnie pozostałe. A także hełmy wierz Zygmuntowskiej i Władysławowskiej. Niezwłocznie rozpoczęto akcję ratunkową. Z powodu słabego ciśnienia w hydrantach wodę noszono na poddasze kubłami. W czasie tej akcji zginęło wielu ludzi, m.in. kustosz Zamku Kazimierz Brokl.

W ratowaniu uczestniczyli z rozkazu prezydenta Starzyńskiego pracownicy Wydziału Technicznego: Antonii Olszewski, Wilhelm Henneberg, Stanisław Lasota i inni. Dyrektor Muzeum Narodowego Stanisław Lorentz zorganizował grupę specjalistów, która ewakuowała z Zamku cenniejsze obrazy, rzeźby i inne dzieła sztuki.

Pożar strawił dachy i hełmy, jednak dzięki akcji ratowniczej nie przedostał się nawet na najwyższe, drugie piętro. Wyjątkiem była Sala Balowa, na którą spadł dach i strop. Nie było nad nią żelbetowych, wykonanych w okresie międzywojennym wzmocnień. Poza tym stan innych pomieszczeń był zadowalający.

Wkroczenie wojsk niemieckich

Wraz z nim rozpoczął się drugi etap niszczenia Zamku. Władze wydały zakaz remontów i rozpoczęły wywożenie wszelkich ruchomości. 10 października Hans Frank dał przyzwolenie na rabunek i dewastacje. Już wówczas zapadła decyzja o całkowitym zniszczeniu budynku. 4 listopada Frank zapisał w swoim dzienniku „ Führer aprobował pracę gubernatora generalnego w Polsce, a szczególnie zniszczenie zamku królewskiego w Warszawie i decyzję o nieodbudowania tego miasta”.Systematyczne prace podjęto już w listopadzie. W nowej, przebudowanej i niemieckiej Warszawie teren ten przeznaczono na zieleń. Wojskowa jednostka saperska rozpoczęła wiercenie otworów na ładunki wybuchowe. Jednocześnie wymontowywane elementy wyposażenia zwożono do różnych przechowalni w całym mieście, proceder ten zakończył się w styczniu 1940. Na początku lutego Zamek był gotowy do wysadzenia.Podczas demontażu sporządzono obszerną dokumentację zbiorów. Zdjęcia z demontażu przekazano za granicę, potem ukazały się w prasie zachodnioeuropejskiej i amerykańskiej. Była to jedna z przyczyn, dla której zaniechano wysadzania Zamku. Inna hipoteza mówi, że siła eksplozji materiałów wybuchowych uszkodziłaby Most Kierbedzia i przylegający bezpośrednio do Zamku Wiadukt Pancera. Na początku lutego usunięto kable i ładunki. Zamek w takim stanie przetrwał do końca okupacji.

Powstanie Warszawskie i ostateczna zagłada

Zamek stał się niemiecką bazą wypadową do ataków na Stare Miasto. Wówczas zburzono północno-zachodnie skrzydło Zamku. W pierwszych dniach grudnia 1944 założono ponownie ładunki, które następnie odpalono…

Niektóre tylko fragmenty ocalały, utrzymał się w pełnej wysokości narożnik elewacji saskiej od strony Wisły z przylegającymi otworami okiennymi. Górne okno, pokoju, w którym mieszkał Stefan Żeromski. Pozostał do wysokości pierwszego piętra narożnik południowo-zachodni. Przetrwały zamkowe mury poniżej poziomu parteru –podziemia gotyckie oraz dolna część Wieży Grodzkiej. Ocalała w złym stanie długa sala Biblioteki Królewskiej nad bocznym skrzydłem pałacu Pod Blachą. Przechowały się fragmenty wyposażenia przewiezionego do Muzeum Narodowego.

Bibliografia:

Drozdowski M, Zachorski A. Historia Warszawy, Warszawa 1972
Gieysztor Aleksander, Zamek Królewski w Warszawie, Warszawa 1973.
Walkowski Zygmunt, Kiedy zburzono Zamek Królewski w Warszawie

Piwnice saskie – Pałac Saski na drodze do odbudowy

Grzesiek — Fri, 19 Sep 2008 16:17:00 +0000

Przeczytawszy artykuł w Gazecie Stołecznej 10 lutego 2007 postanowiłem udać się specjalnie do Warszawy (w mroźną, zimową sobotę i na dodatek WCZESNYM RANKIEM) aby złożyć swój podpis pod petycją o pozostawienie piwnic Pałacu Saskiego.

Piwnice te (dziś zabytek który stanie się częścią odbudowanego gmachu) były zagrożone likwidacją. Tak brzmiała umowa Miasta St. Warszawy z firmą budowlaną. Jednak dzięki protestom konserwatorów a także zwykłych mieszkańców Warszawy udało się zmienić projekt i obecnie nic złego im się już nie stanie.

Na manifestację dotarłem około południa. Po zakończeniu manifestacji postanowiłem zostać na miejscu -jak się potem okazało była to decyzja trafiona.

Kilka chwil później teren wykopalisk odwiedziła ekipa reporterów Panoramy. Udało mi się szczęśliwie dołączyć do nich, dzięki temu nie tylko miałem dostęp do piwnic (które pierwszy raz oglądałem trzy miesiące wcześniej z góry) ale także posłuchałem wywiadu udzielanego przez konserwator. Zwiedzanie było bardzo ciekawe, udokumentowałem to dosyć pokaźną liczbą zdjęć na wypadek gdyby okazał się to ostatni rok dla tych murów.
Mury są dosyć dobrze zachowane po stronie południowej a także centralnej. Ciekawostką jest niemal niezniszczony tunel łączący dwa skrzydła budynku zbudowany jeszcze w latach 20-stych XX wieku. Jest on bardzo niski i ciasny, przechodząc musiałem uważać na wystające haki do których prawdopodobnie przymocowane było okablowanie.
Piwnice niestety pokryte były bardzo grubą warstwą śniegu oraz miejscami na wpół zamarzniętymi kałużami. Dodatkowo chodząc po murach kilka razy mało się nie spadło, bo nie wiadomo było na co wszedłem. Szczególnie niebezpieczna była północna strona.

Tu natomiast doszukano się pozostałości po kasynie wojskowym z czasów kiedy mieściło się tu Generalne Dowództwo. Wśród szczątków naczyń znaleziono jakieś kartki czy bloczki oznaczone napisem „bufetowa” -czyżby jakaś aluzja przodków do Prezydent Warszawy? Pozostaje pytanie jak długo mogą przetrwać owe piwnice. Dziś to pytanie jest w miarę proste do rozwikłania, mając opiekę konserwatora zabytków i wolę rządzących miastem na ich ocalenie pozostaje mieć najdzieję na to, by jak największa ich część znalazła się w murach odbudowanego Pałacu Saskiego. Niedawny numer Gazety Wyborczej przypomina nam o końcowych ustaleniach jak będzie wyglądała ta inwestycja

W Pałacu Saskim będzie jak w Pompejach

Tomasz Urzykowski
Wreszcie wiadomo, jak będą zagospodarowane historyczne piwnice Pałacu Saskiego. Nakreśloną przez architektów koncepcję zaakceptował właśnie stołeczny konserwator zabytków.

To znak, że przygotowania do odbudowy pałacu na ratusz Warszawy w końcu mogą nabrać tempa. Ta prestiżowa inwestycja miała się zacząć już wiosną zeszłego roku. Wstrzymał ją spór o przyszłość odkopanych na placu budowy piwnic z XVII, XVIII, XIX i XX w. Potem doszły jeszcze dyskusje o przeznaczeniu gmachu na siedzibę władz miasta. Decyzję o ulokowaniu tu ratusza Rada Warszawy podjęła dopiero we wrześniu. Planowano, że inwestycja będzie kosztować 200 mln zł, ale może być jeszcze droższa po wzroście cen w budownictwie.

Architekt Adam Wagner rozkłada na stole płachty papieru z rysunkami. – Najcenniejsze piwnice po obu stronach Grobu Nieznanego Żołnierza pozostaną nietknięte, a nowa konstrukcja budynku będzie je otaczała z zewnątrz, nie ingerując w historyczną tkankę murów. Po bokach zachowanych ruin przewidzieliśmy jeden poziom podziemnych garaży. Zaś wyższe kondygnacje pałacu będą nadwieszone nad piwnicami na belkach wspornikowych – objaśnia Adam Wagner, zapewniając, że ta operacja nie podroży znacząco kosztów całej budowy (wycenianej na ponad 200 mln zł).

Kierowana przez niego Polsko-Belgijska Pracownia „Projekt” przygotowuje plany odtworzenia Pałacu Saskiego na zlecenie wykonawcy inwestycji – firmy Budimex-Dromex. Jeszcze rok temu odsłonięte przez archeologów historyczne podziemia były przeznaczone do rozbiórki. W ich miejscu miał powstać dwupoziomowy garaż pod całym pałacem. Przeciw temu zaprotestowali miłośnicy zabytków, a wojewódzki konserwator wpisał do swego rejestru najstarsze fragmenty piwnic: z pałacu Jana Andrzeja Morsztyna i pałacu królów z saskiej dynastii Wettinów. Chronione podziemia znajdują się po dwóch stronach dziedzińca poprzedzającego Grób Nieznanego Żołnierza.

Architekci postanowili nie przykrywać stropem zabytkowych murów pod skrzydłem południowym pałacu (od strony Królewskiej). Proponują pozostawienie ich wewnątrz budynku niczym starożytnych ruin i otoczenie przestronną salą. Z umieszczonej nad piwnicami stalowej kładki (na poziomie parteru) będzie można oglądać z góry relikty barokowych pałaców lub zejść do nich po spiralnych schodach. W ten sposób w odbudowanym gmachu powstanie coś na kształt archeologicznego lapidarium ze ścieżką dydaktyczną dla zwiedzających.

- Będzie jak w Pompejach, tylko bez odlewów ludzi i zwierząt – zaznacza Adam Wagner. – W tych przestrzeniach można z powodzeniem urządzić wystawy czasowe.

Z kolei pod północnym skrzydłem pałacu zabytkowe piwnice będą nakryte stropem. Ich przyszła funkcja nie jest jeszcze ustalona. Być może znajdzie się w nich galeria sztuki lub kawiarnia.

- Są to pomieszczenia bardzo niskie. Tam, gdzie nie zachowała się stara posadzka, można je pogłębić – proponuje Ewa Nekanda-Trepka, stołeczny konserwator zabytków.

Fragmenty zachowanych podziemi będzie też można oglądać z obu bocznych dziedzińców pałacu. W ich posadzkach achitekci przewidują zamontowanie stalowych konstrukcji z pancernymi szybami.

- Pod względem konserwatorskim ta koncepcja jest poprawna. Jak najmniej ingeruje w zabytek. Powinno się jeszcze pomyśleć o możliwości połączenia kiedyś tych piwnic z podziemiami ukrytymi pod posadzką placu przed Grobem Nieznanego Żołnierza – uważa Ewa Nekanda-Trepka.

Teraz architekci czekają, aż władze miasta przedstawią program funkcjonalny przyszłego ratusza w Pałacu Saskim. Mają go dostać w lutym. Potem przez dwa-trzy miesiące mają pracować nad projektem dostosowania gmachu do funkcji magistratu. Budowa powinna się zacząć w drugiej połowie roku.

Źródło: Gazeta Wyborcza Stołeczna; 14 stycznia 2008
http://miasta.gazeta.pl/warszawa/1,34888,4833774.html

Jak już wiemy, ratusz nie jest zainteresowany odbudową Pałacu. Piwnice zasypano piaskiem.

Kościół św. Andrzeja przy Placu Teatralnym

Grzesiek — Sun, 31 Aug 2008 13:20:00 +0000

Kościół św. Andrzeja przy Placu Teatralnym w Warszawie jest miejscem spotkań przedstawicieli środowisk twórczych. Został odbudowany w 1999 roku i konsekrowany przez prymasa Józefa Glempa.

W skromnym i niedużym wnętrzu umieszczono obrazy o tematyce sakralnej przekazane w depozyt przez Muzeum Narodowe i Zamek Królewski.W miejscu, w którym stoi świątynia, w XVII wieku księża jezuici wybudowali mały kościółek pw. Świętego Krzyża. W XVIII wieku siostry kanoniczki ufundowały tam kościół św. Andrzeja razem z kompleksem zabudowań zakonnych, w którym prowadziły znaną pensję dla panien „dobrze urodzonych”.

W czasie II wojny światowej kanoniczki wspomagały czynnie działania Armii Krajowej, a w ich klasztorze mieścił się szpital powstańczy.
Pomimo zniszczenia w wyniku działań wojennych, kościół zachował się na tyle, że po wybudowaniu prowizorycznego zadaszenia służył wiernym do 1953 roku. Wówczas władze komunistyczne podjęły decyzję o rozebraniu świątyni, a na miejscu dawnego prezbiterium wzniesiono blok mieszkalny.

Kościół wybudowano m.in. z funduszy, przekazanych przez środowiska twórcze. Największy jednak udział miał Bank Rozwoju Eksportu, którego siedziba mieści się obok. Ołtarz i ambonę kościoła ufundowała redakcja „Rzeczpospolitej”, drzwi z pancernego szkła – drukarze.

Podczas czerwcowej pielgrzymki w 1999 r. kościół pobłogosławił papież Jan Paweł II.

W marcu 2008 miał miejsce pożar Świątyni. Sześć zastępów straży pożarnej gasiło w niedzielę przed południem pożar Grobu Pańskiego w kościele środowisk twórczych pod wezwaniem św. Andrzeja w centrum Warszawy.

- Sytuacja jest już opanowana. Na szczęście osoby zgromadzone w kościele zdążyły go wcześniej opuścić. Nikomu nic się nie stało – powiedział rzecznik komendanta głównego PSP Paweł Frątczak.

Od świeczki lub lampki oliwnej zapalił wystrój Grobu Pańskiego. Pożar rozwijał się gwałtownie, nikt z uczestników trwającej właśnie mszy św. nie próbował gasić ognia. Wszyscy opuścili świątynię. Zniszczenia są poważne. Wypaleniu uległy niektóre obrazy, inne są okopcone. Od wysokiej temperatury uszkodzone zostały tynki, z których część spadła na podłogę.

zdjęcie własne
tekst za PAP, msu, onet.pl / 23 marca 2008, 15.41; PAP, PU / 11.33 23 marzec 2008