Tajemnice Warszawy » Żydzi

Wykłady o Warszawie – XIII Festiwal Nauki

Greger Mikaelsen — Tue, 22 Sep 2009 12:46:18 +0000

Niedawno wpadła w me sidła publikacja informacyjna o najnowszym Festiwalu Nauki. Ciekawa inicjatywa
Będzie też dużo o Warszawie.

Wykłady

Śladami Getta Warszawskiego
M. Wółkowska. 20, 26 i 27 IX. godz. 13. Żydowski Instytut Historyczny, ul. Tłomackie 3/5
Getto na współczesnej mapie Stolicy. Co warto zobaczyć? Godzinny spacer po terenie dawnego getta

Legendy opowieści i anegdoty, czyli historie warszawskie
R. Morawski, 22 IX godz. 16 i 24 IX godz. 16. Muzeum Historyczne Warszawy, Rynek Starego Miasta 28/42
Przypomnimy ludzi i wydarzenia, które pozostały w opowieściach, a ich związku z wydarzeniami nie domyślamy się

Klasycyzm stanisławowski w architekturze warszawskiej
M. Jabłońska, 22 IX godz. 16.30. Muzeum Historyczne Warszawy
Wykład połączony z prezentacją prezentującą klasycystyczną architekturę Warszawy za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego

Warszawa w planach germanizacyjnych hitlerowskiego okupanta
J. Hensel, 23 IX, godz. 15.30. Żydowski Instytut Historyczny, ul. Tłomackie 3/5
Co miało zostać ze starej Warszawy w niemieckim mieście Warschau?

Cywilna obrona Warszawy we wrześniu 1939
R. Morawski, Z. Burakowska. 23 IX godz. 16 i 25 IX godz. 16. Muzeum Historyczne Warszawy, Rynek Starego Miasta 28/42
Opowiemy o działalności LOPP, OPL, Straży Obywatelskiej i Robotniczych Batalionów Obrony Warszawy

Zaginione ulice Starego i Nowego Miasta Warszawy
M. Więcek. 23 IX godz. 16.30. Muzeum Historyczne Warszawy, Rynek Starego Miasta 28/42
Stare i Nowe Miasto zmieniało się w ciągu wieków. Niektóre ulice znikały. Celem zajęć jest prezentacja takich miejsc w obecnym układzie ulic. Zajęcia planowane są w formie wycieczki, w razie złej pogody -prezentacji zdjęć

Polskie fortyfikacje we wrześniu 1939 i ich funkcjonowanie
J. Miniewicz. 23 IX godz. 16, 24 IX godz. 16. Muzeum Historyczne Warszawy, Rynek Starego Miasta 28/42
Czy fortyfikacje zwiększyły polskie możliwości obronne?

Warszawa -podwójne miasto…
M. Ostrowski, 25 IX godz. 17, Wydział Biologii UW, ul. Miecznikowska 1, sala 102.
Dlaczego Warszawa jest podwójnym miaste? z czego to wynika?

Dzieje jednej ulicy. Arkady Kubickiego i ich historia
D. Szczocka, S. Szczocki. 26 IX godz. 10 i 11. 10-13 lat (zgłoszenia pod numerem: 22 35 55 170). Zamek Królewski w Warszawie
Podczas wycieczki dzieci poznają niezwykłą historię Arkad Kubickiego. Integralną częścią warsztatu będą zajęcia plastyczne

Patrząc w sufit, czyli o zamkowych plafonach Marcello Bacciarellego
M. Zawadko-Laskowska. 26 IX godz. 11. wiek od 16 lat (zgłoszenia pod numerem: 22 35 55 170). Zamek Królewski w Warszawie
Zapoznamy się z historią trzech plafonów stworzonych na Zamku Królewskim przez Bacciarellego

Cmentarze mówią o życiu
J. Jagielski, 27 IX godz. 12.30. Brama Główna Żydowskiego Cmentarza przy Okopowej 49/51
Groby i ludzie

Spacery

spotkanie: ul. Mickiewicza 25 (od strony Placu Inwalidów)
Stary Żoliboż, nowoczesny Żoliboż
P. Kubiak, Koło Popularyzatorów Architektury Stolicy „PASaż, 26 IX, godz. 12
Spacer po Starym Żolibożu przez kolonię wspólnot mieszkaniowych. Omówienie najciekawszych przykładów architektury międzywojennej

spotkanie: przy fontannie na Rynku Mariensztackim
Mariensztat zabytkowy, Marienstat nowoczesny
A. Stępień, Koło Popularyzatorów Architektury Stolicy „PASaż, 26 IX, godz. 14
Mariensztat to przestrzeń wielu nieznanych kontrastów związanych z odbudową Warszawy. Zastanowimy się nad wzorami stanowiącymi o jego architektonicznym obliczu oraz kontrowersjami, które dotyczyły kształtowania się całej Trasy W-Z

spotkanie: Plac na Rozdrożu (pod pomnikiem Romana Dmowskiego
Wokół Placu na Rozdrożu
P. Kubiak, Koło Popularyzatorów Architektury Stolicy „PASaż, 27 IX, godz. 12
Spacer pomiędzy Placem na Rozdrożu, Zbawiciela, a Unii Lubelskiej. Prezentacja architektury końca XIX wieku

Cmentarz żydowski przy Okopowej

Greger Mikaelsen — Sat, 27 Dec 2008 01:46:00 +0000

Omawiając historię Żydów warszawskich wspomniałem o powstaniu cmentarza przy ulicy Okopowej. Dziś zamieszczę zdjęcia.

Nekropolia ta powstała w roku 1806, natomiast pierwszy pogrzeb miał miejsce w 1807. Zajmuje powierzchnię 33.6 ha, a liczbę pochówków ocenia się na 200 tysięcy. Jest to zatem jedna z największych, czynnych nekropolii żydowskich na świecie.

Zobacz także: Cmentarz żydowski w Warszawie

Emancypacja Żydów -początki

Greger Mikaelsen — Thu, 16 Oct 2008 09:34:00 +0000

Ludność żydowska uległa zwiększeniu, dochodząc w 1805 r. do ok. 12 tys. W 1799 roku zniesiono zakaz osiedlania się jej w Warszawie. Dwa lata wcześniej liczba Żydów wynosiła 7688, zwiększenie tej liczby wiązało się z zalegalizowaniem pobytu przebywających dotąd nielegalnie, a także z napływu nowych osadników. Przybysze musieli tylko opłacać stosowne podatki oraz przyjąć narzucone sobie nazwiska o niemieckim brzmieniu, co wiązało się zarówno z pewnymi zamiarami germanizacyjnymi, jak i porządkowymi. Nadawane dziedziczne nazwiska miały czasem śmieszne, a nawet uwłaczające (bądź makabryczne) brzmienie i znaczenie. Twórcą takich humorystycznych nazwisk był pracownik administracji miejskiej Ernest Teodor Amadeusz Hoffman, znany pisarz i kompozytor.

Żydzi za czasów pruskich uzyskują też swoją pierwszą synagogę, w której gromadziła się elita postępowa mówiąca literackim niemieckim językiem a chodząca w strojach warstwy zamożniejszej. Stąd też i synagogę nazywano powszechnie „niemiecką”. W 1799 r. otwarto przy Nowolipiu szpital Starozakonnych. Ludność chrześcijańska patrzyła na nich niechętnie, dochodziło też czasem do awantur. Tak np. w czasie procesji w oktawę Bożego Ciała w 1804 r. wszczęły się rozruchy, pospólstwo zniszczyło sklepy na Pociejowie i w podwórzach pałacu Jabłonowskich. W 1806 przy ulicy Okopowej powstał kolejny, drugi cmentarz wyznania mojżeszowego. Pierwszy cmentarz żydowski założono w średniowieczu poza murami miasta, w rejonie obecnego hotelu Bristol. Nekropolia ta funkcjonowała do czasu wypędzenia Żydów z Warszawy na przełomie XV i XVI wieku. Po jej zamknięciu Żydzi z Warszawy i okolic chowani byli w Sochaczewie, Węgrowie i Grodzisku Mazowieckim.
Głównym ośrodkiem handlu żydowskiego jest ulica Senatorska i pałac Pociejowski. Uciążliwy miał się okazać przepis o wysiedlaniu Żydów ze Śródmieścia. Inicjatywa wyszła z pruskiego magistratu na który naciskali kupcy niemieccy i polscy.

W lipcu 1806 r. zarządzono usuwanie ich ze Starego i Nowego Miasta, Krakowskiego Przedmieścia, Długiej, Miodowej, Senatorskiej i Trębackiej oraz z przecznic tych ulic. Dotyczyło to zarówno mieszkańców jak i sklepów, Żydzi mieli się wyprowadzić do Wielkiej Nocy 1808 roku.

Bibliografia:
Bystroń J. S. -Warszawa. Warszawa 1977.
Drozdowski M. M, Zahorski A. -Historia Warszawy. Warszawa 1981.
Kieniewicz Stefan -Warszawa w latach 1795-1914. Warszawa 1976.