Tajemnice Warszawy » Kościoły

Ofiary psychopatycznych morderców w przestrzeni miejskiej – XXVIII akcja GTWB

Greger Mikaelsen — Fri, 19 Feb 2010 23:46:21 +0000

Dodam kronikę, którą znalazło się na YouTube. Przedstawia ona gigantyczne, pozbawione zabudowy obszary miejskie. Zniszczone podczas ostatniej wojny, a co gorsza rozebrane do gołej ziemi w okresie komunizmu (mała jest świadomość tego, że Warszawę, właśnie po wojnie, zburzono drugi raz za komuny). A dziś zabudowane niekiedy gigantycznymi blokowiskami.

Dodał na YouTube: JacekMwwa

Aktualizacja, 21 lutego 2010

Zapodam jeszcze dwa zdjęcia, będące świetnym przykładem faktu, o którym mówił wstępniak. Pierwsze to dzisiejszy Kościół Środowisk Twórczych, a z tyłu komunistyczne blokowisko.

Owe blokowisko powstało w miejscu zburzonej w latach 50-tych północnej pierzei Placu Teatralnego. Pusty plac zabudowano po części osiedlem gomułkowskim, wcześniej postawiono pomnik Nike i urządzono park. Całość miała ładnie prezentować się z trasy W-Z.

Ratusz został poważnie uszkodzony, nadawał się jednak do odbudowy. Decyzją władz komunistycznych został ostatecznie zrównany z ziemią.

Letni spacer

Greger Mikaelsen — Tue, 04 Aug 2009 00:23:48 +0000

Nastało lato. Warszawa jest zupełnie inna o tej porze roku, część osób wyjechała, na ulicach jakoś puściej. Mniej także tego zabiegania.

Spacery po mieście są atrakcyjniejsze, już nie trzeba jeździć tu w sprawach uczelnianych czy innych takich. Jak się pojedzie to w jednym celu, by pozwiedzać.

1 sierpnia minęła 65 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Nie obyło się bez uroczystości, nastrój powstańczy widać w całym mieście. Lato to także okres szczególnej aury. Już od jakiegoś czasu mam takie lekkie zboczenie, w niedzielny wieczór chodzę na nabożeństwo do jednego z piękniejszych warszawskich kościołów.

Kościół ewangelicko-augsburski pod wezwaniem Św. Trójcy został zbudowany pod koniec XVIII wieku, po II Wojnie Światowej zrekonstruowano go bardzo dokładnie. W środku panuje kameralna atmosfera, a na dodatek przez liczne witraże widać zbliżającą się noc. Dlatego właśnie lubię tam przychodzić wieczorem.

Po nabożeństwie udałem się na starówkę. Mieszkańcy chyba sobie upodobali przechadzki w tamto miejsce. Ludzi było wszędzie pełno

Archiwum diecezjalne we Włocławku

Greger Mikaelsen — Sat, 21 Mar 2009 10:17:00 +0000

Wczoraj wybraliśmy się do Włocławka, do Bazyliki katedralnej Wniebowstąpienia NMP. Wyjazd miał dotyczyć naszej historycznej kariery w przyszłości. Zwiedzaliśmy archiwum.

Archiwum diecezjalne jest niekiedy wybrakowane, brakuje zbiorów z XIX wieku. Ma to też związek z przenosinami archiwaliów i wytyczaniem nowych granic biskupstw, wynikających ze zmian granic politycznych.

Jednak bardzo wartościowe są księgi pochodzące nawet z XVII wielu, kilka takich miałem okazję trzymać w ręku.

Archiwum umieszczone jest w małych pomieszczeniach, żeby się dostać na kolejne piętra trzeba przebyć schody, bardzo strome niekiedy. Ciekawie się schodzi większą grupą, nam się udało.

Na łuku tęczowym nad wejściem do prezbiterium, umieszczona jest neogotycka grupa Ukrzyżowania.

Swastyki

Katedra jest bardzo piękna. Wnętrze ozdobione jest polichromią autorstwa braci Stanisława i Zdzisława Jasińskich, wykonaną w latach 1900-1901. W oknie prezbiterium znajduje się witraż (1938) przedstawiający Wniebowzięcie NMP.

Wśród zabytków rzeźbiarskich na szczególną uwagę zasługuje nagrobek bpa Piotra z Bnina, wykonany w czerwonym marmurze przez Wita Stwosza w 1494. Cennymi przykładami renesansowej rzeźby są płyty nagrobne: bp. Krzesława z Kurozwęk, wykonana z marmuru w 1516 oraz bpa Jana Karnkowskiego, brązowa z 1536 Tablic nagrobnych z różnych okresów i materiałów w katedrze jest jeszcze wiele. Rzeźbę w drewnie reprezentuje figura Matki Bożej z początku XV w. oraz grupa Ostatniej Wieczerzy, polichromowana z 1505 Wielki Krzyż Tumski, stojący u wejścia do prezbiterium, został fundowany na początku XVII w. Z malarstwa na szczególną uwagę zasługuje obraz Wniebowzięcia Matki Bożej, datowany na 1475.

Z innych zabytków znajdujących się wewnątrz świątyni katedralnej, warto obejrzeć także: siedmioramienny kandelabr z 1596 oraz barokowe stalle z 1683.

W XII w. włocławska katedra była budynkiem drewnianym. Prawdopodobnie już w XIII w. zostaje zastąpiona budynkiem murowanym. Żadna z tych pierwotnych budowli już nie istnieje. Losy drewnianej katedry pozostają nieznane, natomiast pierwsza murowana katedra włocławska została spalona przez Krzyżaków w 1329 r. Znajdowała się na południowy-wschód od zamku, w pobliżu ulic Gdańskiej, Bednarskiej i Zamczej. Uważa się, że część budulca pochodzącego z rozbiórki spalonej katedry (kamień granitowy) użyto do budowy kamienicy przy ul. Bednarskiej 2.

Budowę obecnej katedry we Włocławku rozpoczęto w 1340 nieco poza miastem, na stromej skarpie wiślanej. Do 1370 wzniesiono prezbiterium i południową zakrystię. Korpus kościoła ukończono na początku XV w. W 1411 nastąpiła pierwsza konsekracja katedry. Z tamtego okresu do naszych czasów zachowały się 22 kwatery gotyckich witraży, obecnie wyeksponowanych w jednej z kaplic bocznych.

W XVI w. zaczęto wznosić kaplice wokół głównego korpusu kościoła. Najstarsza z nich, wybudowana w 1503, to renesansowa kaplica Matki Bożej, zwieńczona kopułą z latarnią. Od strony północnej stoi kaplica św. Kazimierza o podobnej architekturze. Wzdłuż nawy dobudowano jeszcze kaplicę św. Marcina i kapitularz w 1527 oraz kaplicę Cibavit w 1541.

Z biegiem lat katedra zaczęła wymagać remontów. W drugiej poł. XVIII w. wyremontowano dach. W końcu XIX w. podjęto poważniejsze prace. Dobudowano wzdłuż nawy północnej kaplice oraz kruchtę, uzyskując dzięki temu symetryczne rozwiązanie bryły świątyni. Wieże, pierwotnie nie wyższe niż dach nawy głównej, a później przykryte baniastymi kopułami, zostały nadbudowane o dwie strzeliste kondygnacje. Całość świątyni została wylicowana nową cegłą. W 1907 włocławską katedrę ustanowiono bazyliką mniejszą.

Po zwiedzaniu mieliśmy godzinę do pociągu, wyruszyliśmy więc na miasto.

Msza trydencka i kościół benonitów

Greger Mikaelsen — Sat, 07 Feb 2009 13:43:00 +0000

W tej, oświetlonej na żółto Świątyni co niedzielę, o 10.00 odbywają się Msze Święte w nadzwyczajnym już rycie trydenckim. Zanim jeszcze Benedykt XVI przywrócił używany w kościele rzymskokatolickim od Soboru Trydenckiego ryt, odprawiano tam liturgię według tych zasad.Czym się różni ryt trydencki od współczesnej mszy „posoborowej”. Przede wszystkim językiem używanym w liturgii jest łacina, ksiądz odprawia tyłem do wiernych i w mniejszym stopniu się do nich zwraca. Brak jest zawołań do modlitw (dlatego trzeba zwracać uwagę na to, co się dzieje), modlitwy są oczywiście w języku łacińskim. Kazanie jest tylko po polsku. Msza jest bardziej mistyczna.

Budowę małej świątyni rozpoczęto w 1646 r. przy ulicy biegnącej na tyłach wschodniego bloku zabudowy rynku Nowego Miasta. Konsekracja nastąpiła w 1649 r. Nie wiadomo kto był autorem projektu kościoła, istnieje jednak prawdopodobieństwo, że pewnym pierwowzorem mógł być staromiejski kościół jezuitów

W 1787 roku król Stanisław August dał świątynię w posiadanie redemptorystom. W tym samym roku osiedlił się przy kościele św. Benona Klemens Hofbauer z kilkoma zakonnymi współbraćmi. W ten sposób powstała niezwykle dynamiczna wspólnota redemptorystów, zwana potocznie od nazwy kościoła „Benonitami”.

Przy kościele rozwinął się ośrodek duszpasterski, a także społeczno-wychowawczy. Trwała tzw. „permanentna misja”, nieustanna adoracja Najświętszego Sakramentu. Spowiedzi słuchano od 5 rano do późnych godzin wieczornych. Codziennie dbano o piękną i uroczystą oprawę liturgii. Zdarzało się, że podczas mszy św. w ciągu tygodnia grała kilkudziesięcioosobowa orkiestra. W czasach zaboru pruskiego wspólnota redemptorystów wywierała taki wpływ na Warszawę, że całe miasto ogarnęła ogromna pobożność, przechodząca niekiedy w dewocję.

Przy kościele rozwinęły się też szkoły, sierociniec i ośrodek charytatywny.

Po objęciu kościoła przez redemptorystów przeprowadzono w nim dwie zasadnicze modyfikacje: w latach 1788-89 zbudowany został podłużny, dwupiętrowy budynek klasztorny, nieco zaś później w latach 1801-02 powstała kaplica dedykowana Zbawicielowi Świata.

Niestety w 1808 r. redemptoryści zostali wypędzeni. Kościół i klasztor przeszły na własność państwa. Początkowo zorganizowano w nim magazyny, potem była tam cerkiew prawosławna. W 1822 r. budynek przestał pewłnić funkcje sakralne i został przekształcony w fabrykę noży.

Już w 1938 r. podjęto starania na rzecz przywrócenia kościołowi dawnych funkcji. Niestety podczas Powstania Warszawskiego został on zniszczony.

Po wojnie władze państwowe zadecydowały, że ruiny kościoła św. Benona będą służyć jako pracownia rzeźbiarska. Starania prowadzone przez redemptorystów były bezskuteczne aż do 1955 r. Ostatecznie kościół św. Benona odbudowano ściśle według pierwotnej formy architektonicznej, a prymas Polski kard. Stefan Wyszyński poświęcił go 22 czerwca 1958 roku. Było to dokładnie w 150 rocznicę usunięcia Redemptorystów-Benonitów z Warszawy w 1808 roku.

Wystrój wnętrza zrealizowano w latach 1977-78 według projektu Zbigniewa Wolaka. We wnętrzu kościoła uwagę zwraca jego prostota i ciekawe połączenie baroku z nowoczesnością. Warto zobaczyć kaplicę Matki Bożej Nieustającej Pomocy z ołtarzem w formie drzewa życia oraz zabytkowe rzeźby drewniane.

Dziś na mszach trydenckich możemy spotkać tam znane osoby: polityka Marka Jurka czy prezentera pogody Marka Horczyczaka.

Zobacz: strona internetowa kościoła

Miedziany dach Archikatedry św. Jana

Greger Mikaelsen — Mon, 26 Jan 2009 17:30:00 +0000

Czy zastanawialiście się, dlaczego odbudowane kościoły po II wojnie światowej posiadają miedziane dachy? Mimo, że przed 1939 rokiem tylko jeden zabytkowy budynek (Pałac pod Blachą) był takim dachem pokryty.

Dzięki Janowi Zachwatowiczowi możemy dziś chodzić na spacery po Starym Mieście. W 1945 przedstawił koncepcję odbudowy zabytkowych dzielnic, wykraczających sporo poza późniejszą odbudowę.

Odbudowując katedrę nadał jej dość swobodną formę gotyku nadwiślańskiego (przedłużono wnętrze o zachodnie przęsło w miejsce rozebranego przyziemia wieży), dachy miały być kryte dachówką. Był to w czasach PRL materiał deficytowy, mało kto go produkował, jeżeli już to był kiepskiej jakości, nierzadko trzeba było zrywać ją z dachów istniejących już budynków, by zainstalować w innym miejscu. W 1970 prymas Stefan Wyszyński podejmuje decyzję o pokryciu dachu blachami miedzianymi, ówczesny konserwator zabytków, Lech Krzyżanowski aprobuje tę decyzję.

„Bryła katedry z jej ogromnym dachem stanowi dominantę całego Starego Miasta. Wszystkie źródła stwierdzają, że pierwotnie katedra miała pokrycie dachówkowe. Dachówką kryty był również odbudowywany obecnie Zamek Królewski. (…) Piszę ten list zrospaczony”

apelował Zachwatowicz w liście do prymasa

„Uznając motywy pana profesora podyktowane postulatami stylu i charakteru Starego Miasta, w które wpisana jest odbudowa katedry, wsparte nadto wielką miłością wobec odtworzonego zabytku pragnę jednak zająć stanowisko odmienne, podyktowane względami praktycznymi: dach pokryty dachówką, nawet najlepszego gatunku, o co tak trudno, wymaga ciągłych remontów, bardzo kosztownych na tak stromym zabytku. Trudno jest zabezpieczyć przechodniów przed spadającymi dachówkami. Jestem zdania, że mocna zielona plama katedry korzystnie zagra na tle czerwonych dachów Starego Miasta i Zamku. Sądzę, że pan profesor doceni moje stanowisko pozytywnie, bo swej troski o zabytki dowiodłem przy regotycyzacji katedry gnieźnieńskiej i odbudowie katedry warszawskiej”

odpowiedź Prymasa Wyszyńskiego

Niestety dalsza walka skazana była na przegraną. Miedziane dachy pokryły już coraz większą ilość kościołów, z czasem patynując zmieniły kolorystykę budynków.

Bibliografia:
R. Kunkel, Architektura gotycka na Mazowszu, Warszawa 2006.
J. S. Majewski, 20. rocznica śmierci Jana Zachwatowicza, bój profesora o zachowanie dachów katedry, http://miasta.gazeta.pl/warszawa/1,34860,1624295.html
Zdjęcia własne

Katedra św. Michała Archanioła i św. Floriana

Greger Mikaelsen — Sun, 31 Aug 2008 13:43:00 +0000

W 1868 r. skutkiem rusyfikatorskich poczynań zaborcy a także ciągłym powiększaniem się parafii Matki Boskiej Laretańskiej (kościół istniał od roku 1617) została wzniesiona na Pradze wielka cerkiew p/w. św. Marii Magdaleny oraz wiele budynków carskiej administracji.
W związku z tym w 1886 r. proboszcz parafii praskiej ks. Ignacy Dudrewicz przystąpił do budowy nowego, wielkiego kościoła. Teren na którym rozpoczęto budowę znajdował się na dotychczasowym targowisku.

Świątynię projektował inż. architekt Józef Pius Dziekoński. Nadał jej styl modernizowanego gotyku nadwiślańskiego. Konsekracja kościoła miała miejsce w 1901 r. Budowa trwała do 1902 r. Ukończony kościół otrzymał dwóch patronów św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika. Został wzniesiony z surowej cegły. Jego dwie strzeliste 75-metrowe wieże były widoczne z daleka. Sklepienia bazyliki otrzymały polichromię maurytańską będącą dziełem braci Strzałeckich, malarzy ze szkoły Wojciecha Gersona. Kościół mógł pomieścić ok. 8 tys. ludzi.

Na skutek wysadzenia mostu Kierbedzia w 1915 r. i po eksplozji amunicji w Cytadeli w 1923 r. wieże kościoła zaczęły się niebezpiecznie rysować i groziły zawaleniem. W związku z tym w latach 1932-34 ze względu na bezpieczeństwo, zdjęto kamienne wierzchołki wież.

W 1939 r. kościół uległ częściowemu zniszczeniu, jednak szkody szybko naprawiono.
Na dwa dni przed opuszczeniem Pragi Niemcy wysadzili kościół używając do tego celu ogromne ilości materiałów wybuchowych. Ruiny kościoła zalegały na wysokość 2 pięter. Z całej konstrukcji kościoła ocalały dwie wysokie części obu przeciwległych ścian transeptu i fragmenty ściany przy prezbiterium. Właśnie na tych fragmentach ścian stały posągi patronów: od zachodniej strony św. Floriana i od wschodniej św. Michała, które nawet nie spadły i można je oglądać do dzisiaj. Natomiast od strony prezbiterium ocalał obraz Matki Boskiej Częstochowskiej.

Od 1947 r. dzięki staraniom dwóch kapłanów: ks. prał. Feliksa de Ville i ks. prał. Stanisława Wierzejskiego rozpoczęto odbudowę świątyni według projektu architekta Stanisława Marzyńskiego. Specjalnie w tym celu otwarto cegielnię wykonującą dokładnie takie cegły, jakich użyto do budowy w XIX w. W 1964 rozpoczęła się budowa frontonu katedry, a od 1968 r. zaczęto odbudowywać wieże /teraz już ze stalowymi hełmami/, które ukończono w 1970 r.

25 marca 1992 r. po zatwierdzeniu nowego podziału terytorialnego Kościoła w Polsce, bullą „Totus Tuus Poloniae populus” papieża Jana Pawła II, powstała nowa Diecezja Warszawsko – Praska obejmująca obszar prawobrzeżnej Warszawy i okolic. Jako katedrę nowopowstałej diecezji obrano kościół p/w św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika zwany odtąd „katedrą praską”.
W marcu 1997 r. wskutek starań Biskupa Ordynariusza Kazimierza Romaniuka papież Jan Paweł II specjalnym breve nadał katedrze praskiej wyróżniający tytuł Bazyliki Mniejszej. Uroczystość nadania tytułu miała miejsce w dniu 5 maja 1997 roku. Na tę uroczystość przybyło wielu dostojników Kościoła Polskiego.
Aby zewnętrznie przygotować świątynię do tej uroczystości, umieszczono we wnękach nad drzwiami wejściowymi dwie mozaiki: nad drzwiami głównymi mozaikę Chrystusa Pantokratora, zaś nad wejściem umieszczono herb biskupi pierwszego ordynariusza diecezji Ks. Bpa Kazimierza Romaniuka.

Obiekt został wpisany do rejestru zabytków w 1965 roku pod Nr 458.

Adres:
al. Floriańska 3
Warszawa
Kościół jest otwarty w czasie, przed i po nabożeństwach.

na podstawie: http://www.katedra-floriana.wpraga.opoka.org.pl/HistoriaParafii.php
zdjęcia własne

Kościół św. Andrzeja przy Placu Teatralnym

Greger Mikaelsen — Sun, 31 Aug 2008 13:20:00 +0000

Kościół św. Andrzeja przy Placu Teatralnym w Warszawie jest miejscem spotkań przedstawicieli środowisk twórczych. Został odbudowany w 1999 roku i konsekrowany przez prymasa Józefa Glempa.

W skromnym i niedużym wnętrzu umieszczono obrazy o tematyce sakralnej przekazane w depozyt przez Muzeum Narodowe i Zamek Królewski.W miejscu, w którym stoi świątynia, w XVII wieku księża jezuici wybudowali mały kościółek pw. Świętego Krzyża. W XVIII wieku siostry kanoniczki ufundowały tam kościół św. Andrzeja razem z kompleksem zabudowań zakonnych, w którym prowadziły znaną pensję dla panien „dobrze urodzonych”.

W czasie II wojny światowej kanoniczki wspomagały czynnie działania Armii Krajowej, a w ich klasztorze mieścił się szpital powstańczy.
Pomimo zniszczenia w wyniku działań wojennych, kościół zachował się na tyle, że po wybudowaniu prowizorycznego zadaszenia służył wiernym do 1953 roku. Wówczas władze komunistyczne podjęły decyzję o rozebraniu świątyni, a na miejscu dawnego prezbiterium wzniesiono blok mieszkalny.

Kościół wybudowano m.in. z funduszy, przekazanych przez środowiska twórcze. Największy jednak udział miał Bank Rozwoju Eksportu, którego siedziba mieści się obok. Ołtarz i ambonę kościoła ufundowała redakcja „Rzeczpospolitej”, drzwi z pancernego szkła – drukarze.

Podczas czerwcowej pielgrzymki w 1999 r. kościół pobłogosławił papież Jan Paweł II.

W marcu 2008 miał miejsce pożar Świątyni. Sześć zastępów straży pożarnej gasiło w niedzielę przed południem pożar Grobu Pańskiego w kościele środowisk twórczych pod wezwaniem św. Andrzeja w centrum Warszawy.

- Sytuacja jest już opanowana. Na szczęście osoby zgromadzone w kościele zdążyły go wcześniej opuścić. Nikomu nic się nie stało – powiedział rzecznik komendanta głównego PSP Paweł Frątczak.

Od świeczki lub lampki oliwnej zapalił wystrój Grobu Pańskiego. Pożar rozwijał się gwałtownie, nikt z uczestników trwającej właśnie mszy św. nie próbował gasić ognia. Wszyscy opuścili świątynię. Zniszczenia są poważne. Wypaleniu uległy niektóre obrazy, inne są okopcone. Od wysokiej temperatury uszkodzone zostały tynki, z których część spadła na podłogę.

zdjęcie własne
tekst za PAP, msu, onet.pl / 23 marca 2008, 15.41; PAP, PU / 11.33 23 marzec 2008