lis
23
Uważa się, że książę Janusz I Starszy (1374-1429) zrobił więcej dla Warszawy niż każdy inny Piast mazowiecki. Za jego panowania zakończyło się otaczanie miasta murami, potwierdzony został przywilej Chełmiński (1413), rozbudował Zamek a także przeniósł archidiakonat z Czerska do Warszawy.Urodził się około 1346 roku. Był synem Siemowita III i Eufemii Opawskiej. Jego polityka cechowała się utrzymywaniem sojuszu z Królewstwem Andegawenów, później Jagiellonów.
Ziemię warszawską objął jeszcze za życia swojego ojca, w 1374 roku. Rządy jego stanowią przełom, Warszawa powoli zaczyna dystansować Czersk i Ciechanów, staje się głównym miastem mazowieckim. Książę chciał wprawdzie utworzyć diecezję warszawską, ale biskup poznański nie życzył sobie pomniejszenia swojej diecezji. Warszawa w tym czasie znajdowała się na terenie wspomnianej diecezji poznańskiej, natomiast tereny na wschód, oraz sama Praga należały do diecezji płockiej. Mazowsze było podzielone w sposób następujący –północ dla Płocka, południe dla Poznania. Trwało to do 1798 roku, kiedy została utworzona diecezja warszawska. Przeniesienie archidiakonatu (jednostka administracji kościelnej upoważniona do administracji i kontroli kościołów w swoim obszarze) wiązało się z podniesieniem kościoła Św. Jana do godności kolegiaty. Jej rozbudową zarządzał proboszcz, a zarazem dziekan i prałat kapitulny. Kapituła składała się z 4 prałatów i 10 kanoników.
Przywilej księcia Janusza Starszego dla miasta Warszawy z dnia 4 VI 1413 roku
Za panowania Janusza Starszego, w 1379 roku dokończono budowę pierwszej linii murów miejskich. W zamian za dwa dalsze odcinki fortyfikacyjne z cegły udzielono ulg podatkowych i ułatwień budowlanych. W 1429 roku wzniesiono na Rynku gotycki ratusz, wokół którego usadowiły się jatki, sklepiki i warsztaty rzemieślnicze. Warszawa posiadała w tym czasie dwa szpitale, oba pod wezwaniem Św. Ducha. Pierwszy znajdował się w Bramie Nowomiejskiej, został ufundowany w 1388 roku. Drugi szpital, znacznie obszerniejszy został ufundowany w latach czterdziestych XV wieku, przez ks. Annę Bolesławową, synową Janusza Starszego. Mieścił się przy klasztorze augustianów przy Piwnej (wówczas Św. Marcina). Wówczas także zaczyna się osiedlanie mieszkańców poza murami miasta. Jednym jest plac, nazywany Freta znajdujący się wzdłuż bramy północnej. Osada ta stała się zaczątkiem Nowej Warszawy zbudowanej na surowym korzeniu. Janusz Starszy w 1408 roku wydał przywilej lokacyjny, od tego czasu na terenie Warszawy istniały dwa miasta. Rynek Nowego Miasta znalazł się obok głównej osi komunikacyjnej Warszawy –traktu zakroczymskiego.
Książę Janusz I zmarł 8 grudnia 1429 w Czersku, pochowany został w Kolegiacie Św. Jana. Zgon nastąpił prawdopodobnie z przyczyn naturalnych. Aleksander Gieysztor porównuje jego zasługi dla dzielnicy z zasługami Kazimierza Wielkiego dla Polski.
Bibliografia oraz źródła ilustracji
Drozdowski M., Zahorski A. Historia Warszawy, Warszawa 1972, s. 20-22.
Gieysztor A. Zamek Królewski w Warszawie, Warszawa 1973, s. 25
Janusz I Starszy (Mazowiecki)
Polska.pl
Tagi: Warszawa średniowieczna
